Në diskursin bashkëkohor mbi arsimin në Kosovë, gjithnjë e më shpesh shtrohet çështja e zhvillimit të kompetencave sociale dhe qytetare tek nxënësit.
Në dukje, harresa e shprehjeve të thjeshta si “Mirëmëngjes”, “Mirëdita”, “Mirëupafshim”, “Të lutem”, “Faleminderit” dhe “Më fal” mund të konsiderohet një çështje margjinale.
Megjithatë, në një analizë më të thelluar pedagogjike dhe sociologjike, kjo dukuri reflekton mangësi në procesin e socializimit dhe në internalizimin e normave bazë të bashkëjetesës.
Teoritë bashkëkohore të edukimit theksojnë se shkolla nuk ka vetëm funksionin e transmetimit të njohurive akademike, por edhe rolin e formimit të kompetencave sociale, emocionale dhe etike. Në këtë kuadër, përshëndetja dhe përdorimi i “fjalëve magjike” përbëjnë elemente themelore të komunikimit ndërpersonal dhe të kulturës qytetare.
Në kontekstin e arsimit në Kosovë, sfidat strukturore – si mbingarkesa në klasa, fokusi i theksuar në përmbajtje njohurish dhe mungesa e integrimit sistematik të edukimit socio-emocional në kurrikulë – ndikojnë drejtpërdrejt në neglizhimin e këtyre dimensioneve. Për më tepër, transformimet shoqërore, ndikimi i teknologjisë dhe reduktimi i ndërveprimeve të drejtpërdrejta kanë kontribuar në dobësimin e praktikave tradicionale të komunikimit të sjellshëm.
Nga perspektiva didaktike, edukimi i sjelljes nuk duhet të trajtohet si një komponent spontan, por si një proces i strukturuar dhe i qëllimshëm. Kjo nënkupton integrimin e praktikave të përditshme që nxisin ndërgjegjësimin dhe përvetësimin e normave sociale. Një ndër qasjet efektive është përdorimi i kujtesave vizuale në klasë, si ekspozimi i “fjalëve magjike”, të cilat shërbejnë si nxitës të vazhdueshëm për sjellje të dëshirueshme.
Gjithashtu, modeli i mësuesit mbetet faktor kyç. Sipas parimit të të nxënit përmes shembullit (modelimit), nxënësit kanë më shumë gjasa të përvetësojnë sjellje të caktuara kur ato demonstrohen në mënyrë konsistente nga figurat autoritare dhe nga mjedisi shkollor në tërësi.
Në përfundim, mungesa e përdorimit të përshëndetjeve tek nxënësit nuk duh et parë si një problem i izoluar, por si indikator i një sfide më të gjerë në edukimin e kompetencave sociale në arsimin e Kosovës. Adresimi i kësaj çështjeje kërkon një qasje të integruar, që përfshin kurrikulën, praktikat pedagogjike dhe bashkëpunimin ndërmjet shkollës dhe familjes.
Në këtë mënyrë, edhe aktet më të thjeshta të komunikimit, si një “Mirëmëngjes”, marrin dimensionin e tyre të plotë si shprehje e kulturës, respektit dhe formimit qytetar./AutorRefkiDemaj
